.

مادر (Dayîk = داییک)

Bilind bejna le ser ç‌ingê çiyanê    Azîz dayîkê, ẍerîba nav diyanê

 بلند به‌ژنا له‌ سه‌ر چ‌نگێ چیانێ    ئازیز داییکێ، غه‌ریبا ناڤ دیانێ

قطعه شعری کردی کرمانجی در وصف مادر (شعری از اسماعیل حسین پور)

تقدیم به تو مادر آزادی، تقدیم به تو پلک نابسته‌ی روزگار، تقدیم به تو که آخرین برگ به یادگار ماندهء تاریخی، که چنین غم و امید در هم تنیده‌ای را بر شانه‌ی نحیفت به یادگارداری.

 مادران زمزمه‌ی ملایم جویبارند. ناهراسیدگان از تندر وصاعقه، مادران باشکوه کرد، لالایی برلبان و مویه‌کنان سالیان سیاه‌رفته برخویشند. بغض در گلو ماندگان فریاد نارسیده به دور دستها، مادر کرد معصومیت و پاکی کوهستان است. همنفس نسیم کوهپایه ها، دستی بر گهواره دارند و دستی بر آفتاب. اندوه برلبان به فریاد آمده از جفای روزگار.

بی‌دیاری وغریب مزاری و ییلاق وقشلاق و گاه مرگ و تولد در راه، از تو سترگ صخره ای ساخته است که لایق ستودن است. هنوز در لالایی تو اندوه بلند سالیان دور خفته است. مادر تو چشم به راهی، خیره در روزهای‌ رفته‌ی دیروز، وداع با فرزند. مادر تو هرچه امید و آرزوی بودنی. همه و همه یعنی تو مادر کورد، مادر قصه های سرخ  پرآتش، مادر کاوه‌های مانای ماست.

•     •     •

Dayîk

Bilind bejna le ser ç‌ingê çiyanê
Azîz dayîkê, ẍerîba nav diyanê

Tu dayîka her çi erman herçi dengê
Leva deryayi we tûfan nehengê

Hedûra herçi dayîk bayda lawê
Arê pak mayi je zertişt elawê

Dayîk hêlên wetalê dil we arê
Le her‌çê feslî bî baran debarê

Dayîk  rûnahiya çav‌ên e payê
Tu axir berga je  dîrûk  mayê

Dayîk ala we bejn hîn we payê
Sa herç i dayîk çav le rê tu riyê

Billurên dayîk îru dil we janin
Billurên hîlkê we tal bizanin

Bruska asman hîcand  dizzîn
Gurîfa sewrî te dayîk sa xwa zîn

Dayîk işkest merxa fek we xwînê
Neqlê laçînê le ḧebs dexwîyinê

Dayîk we derd b‌iwîj xanê kelmîşê
Levî yurdî ẍerîb fikrê me bikşê

Le naw dengî birîne her çi  bexşê
Navê te ez debîm azîz  we  refşê

Dayîk erman debîn erman dîsa tê
çiyayi gull l biwî xerman dîsa tê

Dayîk we pê bimîn rê  avreşîn  ke
Kirasê yûsufê hanîn tu bîn ke

*********

Welat sa te ra ken’ane azîz can
çav gîşit i wîda pane azîz can

Were r‌êkûç  wenda buwî  we rê ke
çiyan je  rê  hilên hêlên  çê ke

Hêlên qews le mêvan we behar ke
Were  refş  zemîn  le me  par ke

 داییک

 بلند به‌ژنا له‌ سه‌ر چ‌نگێ چیانێ
ئازیز داییکێ، غه‌ریبا ناڤ دیانێ

تو داییکا هه‌ر چ ئه‌رمان هه‌رچ ده‌نگێ
له‌ڤا ده‌ریای وه‌ تووفان نه‌هه‌نگێ

هه‌دوورا هه‌رچ داییک بایدا لاوێ
ئارێ پاک مای ژه‌ زه‌رتشت ئه‌لاوێ

داییک هێلێن وه‌تالێ دل وه‌ ئارێ
له‌ هه‌ر‌چێ فه‌سلی بی باران ده‌بارێ

داییک  ڕووناهیا چاڤ‌ئێن ئه‌ پایێ
تو ئاخر به‌رگا ژه‌  دیرووک  مایێ

داییک ئالا وه‌ به‌ژن هین وه‌ پایێ
سا هه‌رچ ئ داییک چاڤ له‌ ڕێ تو ڕیێ

بڵورێن داییک ئیرو دل وه‌ ژانن
بڵورێن هیلکێ وه‌ تال بزانن

بروسکا ئاسمان هیجاند  دززین
گوریفا سه‌وری ته‌ داییک سا خوا زین

داییک ئشکه‌ست مه‌رخا فه‌ک وه‌ خوینێ
نه‌قلێ لاچینێ له‌ حه‌بس ده‌خویینێ

داییک وه‌ ده‌رد ب‌ویژ خانێ که‌لمیشێ
له‌ڤی یوردی غه‌ریب فکرێ مه‌ بکشێ

له‌ ناو ده‌نگی برینه‌ هه‌ر چ  به‌خشێ
ناڤێ ته‌ ئه‌ز ده‌بیم ئازیز  وه‌  ڕه‌فشێ

داییک ئه‌رمان ده‌بین ئه‌رمان دیسا تێ
چیای گوڵ ل بوی خه‌رمان دیسا تێ

داییک وه‌ پێ بمین ڕێ  ئاڤره‌شین  که‌
کراسێ یووسوفێ هانین تو بین که‌

*********

وه‌لات سا ته‌ ڕا که‌نعانه‌ ئازیز جان
چاڤ گیشت ئ ویدا پانه‌ ئازیز جان

وه‌ره‌ ڕ‌ئێکووچ  وه‌ندا بووی  وه‌ ڕێ که‌
چیان ژه‌  ڕێ  هلێن هێلێن  چێ که‌

هێلێن قه‌وس له‌ مێڤان وه‌ به‌هار که‌
وه‌ره‌  ڕه‌فش  زه‌مین  له‌ مه‌  پار که‌

ترجمه به فارسی

بلند قد سر تیغ کوهستانی

 عزیز مادری غریب میان مادرانی

تو مادر هر چه آرزو هر چه صدایی

 در این دریای طوفانی نهنگی

آرزوی هر چه مادر پسر از دست داده ای

 آتش پاک مانده از زرتشت شعله ای

مادر آشیانه خالی دل آتشی

 به هر چه فصل بی باران است میباری

مادر روشنایی چشمهای بیداری

 تو آخرین برگ از تاریخ مانده ای

مادر پرچم بلند و هنوز افراشته ای

 برای هر چه مادر چشم به راه تو راهی

لالایی بگو مادر امروز دلها دردمند هستند

 لالایی بگو گهواره را خالی بدان

صاعقه ای که آسمان را تکان  داد دزدیدند

 گلوگه صبر تو را برای خود رشته کردند

مادر شکسته سرو دهن خون آلود هستی

 قصه لاچین را در حبس می خوانی

مادر با تمام درد بگو به خان کلمیشی

 در این سرزمین غریب فکری برای ما بکش

در میان آواهای هر چه خواننده است

 اسم تو را می گویم عزیز و زیبا هستی

مادر آرزو می گوید آرزو باز می آید

 کوه گل در آن  رویش کرده خرمنی باز می آید

مادر سر پا به ایست راه را آب و جارو کن

 پیراهن یوسف را آوردند تو بویش کن

سرزمین برای تو کنعان است عزیز جان

 چشم تمام آنها بیدار است عزیز جان

بیا کوچ گم  شده را راه به راه کن

 کوهها را از سر راه بردار آشیانه را درست کن

 آشیانه پاییز را برای مهما نها بهار کن

 بیا زیبایی زمین را بین ما تقسیم کن